دسته بندی های ارشیو: نکات کنکوری حوزه‌های تخصصی

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۹

مؤثرترین اثر جیمسون در زمینه نقد ادبی، ناخودآگاه سیاسی است. او در این اثر طرحی روشمند از روش انتقادی «کلّیت‌بخش» به دست می‌دهد؛ روشی که قادر است سایر روش‌های انتقادی به‌ظاهر ناسازگار را از طریق لغو و حفظ همزمان آنها در ذیلِ خود بگنجاند. جیمسون استدلال می‌کند که موضوع پژوهش نظریه فرهنگی را می‌توان در سه سطح متمایز تحلیل جای […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۸

ریشه‌های نظریه پسااستعماری را می‌توان در شرق‌شناسی ادوارد سعید پیدا کرد؛ تحلیلی بسیار عالمانه، نه از خود شرق، بلکه از اینکه چگونه جامعه علمی فرانسه و بریتانیا شرق را در مقام «دیگری» ابداع کرده است. از دید سعید، شرق‌شناسی نوع گفتمان به معنای فوکویی کلمه است: «رشته‌ای بسیار منظم و روشنمند که فرهنگ اروپایی به مدد آن توانست شرق را […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۷

  آلتوسر در مقاله بسیار مشهورش، «ایدئولوژی و دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت»، استدلال می‌کند که ایدئولوژی به‌طرزی اجتناب‌ناپذیر در دل نهادها جای دارد و این نهادها «دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت» هستند؛ محوری‌ترین کارکرد اجتماعی ایدئولوژی همانا بازتولید نابرابری اجتماعی ساخت‌یافته یا «روابط تولید» است؛ ایدئولوژی از طریق تبدیل آدمیان بیولوژیک به «سوژه‌های اجتماعی» عمل می‌کند و بدین وسیله به شیوه‌ای کاذب نشان […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۶

مقاله مشهور بارت درباره مرگ مؤلف بر این نکته تأکید می‌ورزد که متون را باید برحسب بینامتنیت و نه با رجوع به نیات مؤلف درک و تفسیر کرد. خود این مقاله در اصل مناقشه‌ای بود با این ایده سنتی اومانیستی که نویسنده، خالق (یعنی منبع) معانی ادبی است. بارت صراحتاً خواننده را همچون نقطه‌ای متصور می‌شود که در آنجا معنای […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۵

استروس در کتاب اسطوره‌شناسی‌ها اشاره می‌کند که معنا هیچ‌گاه درون خود اسطوره‌ها نیست؛ بلکه اسطوره‌ها همچون رسانه‌ها یا شبکه‌هایی هستند که از طریق آنها فهم جهان حاصل می‌شود؛ جهانی که هرگز فی‌نفسه شناخته نمی‌شود. از نظر وی توتمیسم نوعی رمز است که عمده‌ترین کارکرد آن نشان دادن تفاوت‌های اجتماعی از راه قیاس با جهان طبیعی است. هیچ یگانگی اسرارآمیزی بین […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۴

فرمالیست‌ها گرایش به این داشتند که ادبیات را نوعی نظام محسوب کنند، درست همان طور که سوسور زبان را نوعی نظام می‌دانست. یاکوبسن معتقد بود که دانش ادبی نباید به مطالعه واقعیت‌های تجربی ادبیات بپردازد، بلکه باید «ادبیّت» را بررسی کند ـ یعنی آنچه ادبیات را واجد خصلت‌های نظام‌مند ممتاز آن می‌کند. فرمالیست‌ها به این نتیجه رسیدند که ادبیّت فرایندی […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۳

ساختارگرایی پنج مشخصه اصلی دارد: ۱, گرایش به پوزیتویسم: ساختارگرایی هم اشتیاق دائم به علمی بودن داشته است و هم رویکردی پوزیتویستی به علم اختیار کرده است. ۲, ضدّیت با تاریخ‌گرایی: ساختارگرایی که بدین‌سان داعیه علمی بودن و ضدّیت با تاریخ‌گرایی دارد، قاطعانه از فرهنگ‌گرایی و نظریه انتقادی فاصله گرفته است. هم مثلاً نظریه انتقادی و هم فرهنگ‌گرایی سرمایه‌داری را […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۲

بوردیو ضمن تحلیل داده‌های گردآوری‌شده، به معرفی سه قلمرو اصلی ذائقه می‌پردازد: ۱, «ذائقه مشروع» که در میان بخش‌های فرهیخته طبقه مسلط رایج است؛ ۲, «ذائقه آدمیان متوسط» که بیشتر در میان طبقات متوسط شایع است؛ ۳, «ذائقه عامه‌پسند» که نزد طبقات کارگر رواج دارد. در نظریه بوردیو مشخصه اصلی ذائقه مشروع چیزی است که آن را «تمایل زیبایی‌شناختی به […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۱

بنیامین استدلال می‌کند که بخش عظیمی از توان زیبایی‌شناختی اثر هنری سنتی ریشه در جایگاه آن به‌عنوان ابژه‌ای بی‌همتا و منحصربه‌فرد دارد، او در این زمینه از اصطلاح «هاله» استفاده می‌کند تا به ترکیب اصالت و اقتدار و بی‌همتایی [در اثر هنری] اشاره کند و بر آن است که این سه خصلت به‌طرز تفکیک‌ناپذیری به‌هم گره خورده‌اند. به نظر بنیامین، […]

ادامه مطلب

نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۰

از دید گرامشی «روشنفکران همان نمایندگان گروه حاکم هستند که همچون افسران زیردست برای هژمونی اجتماعی و دولت سیاسی ایفای نقش می‌کنند». آنها فی‌نفسه طبقه اجتماعی مستقل و خودمختاری نیستند، بلکه کارمندان و خادمان روبنا هستند. گرامشی بین دو دسته از روشنفکران تفکیک قائل است: «نخست،‌ روشنفکران ارگانیک یا آن گروه از روشنفکران که هریک از طبقات اجتماعی عمده برای […]

ادامه مطلب
1 2 3 8