نکات گزیده درس «حوزه‌های تخصصی علوم اجتماعی»؛ نکته ۷۷

 

آلتوسر در مقاله بسیار مشهورش، «ایدئولوژی و دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت»، استدلال می‌کند که ایدئولوژی به‌طرزی اجتناب‌ناپذیر در دل نهادها جای دارد و این نهادها «دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت» هستند؛ محوری‌ترین کارکرد اجتماعی ایدئولوژی همانا بازتولید نابرابری اجتماعی ساخت‌یافته یا «روابط تولید» است؛ ایدئولوژی از طریق تبدیل آدمیان بیولوژیک به «سوژه‌های اجتماعی» عمل می‌کند و بدین وسیله به شیوه‌ای کاذب نشان می‌دهد که افراد با شرایط انضمامی هستی‌شان رابطه‌ای واقعی دارند. این استدلال آشکارا بازسازی نظریه هژمونی گرامشی است، با این تفاوت که در اینجا مفهوم «عاملیت» به نفع مفهوم تعیّن ساختاری کنار نهاده می‌شود. و براساس نظریه آلتوسر، از آنجا که هنر (گرچه خود ایدئولوژی نیست) نیم‌نگاهی به ایدئولوژی دارد، خوانش فرهنگ به شیوه‌ای ایدئولوژیک امکان‌پذیر است.

 

 

منبع: درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر. میلنر و براویتز.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *